Rynek betonu towarowego w Polsce osiągnął w 2025 r. rekordową wartość 9 mld zł, a mimo to firma badawcza Spectis wymienia wśród wyzwań branży utrzymującą się niską rentowność produkcji betonu. Przy niskiej rentowności o wyniku decydują złotówki na metrze sześciennym: rabat dla jednego klienta, podwyżka cementu, zapomniana dopłata. Poniżej pokazujemy, jak policzyć, czy betoniarnia zarabia, na danych, które powstają w niej codziennie: dokumentach WZ, fakturach sprzedaży i fakturach zakupowych z KSeF.
W skrócie
- Marża na surowcach to jeszcze nie zysk. Trzeba z niej pokryć transport i koszty stałe.
- Próg rentowności liczy się w metrach sześciennych na miesiąc. W naszym przykładzie rabat 10 zł na metrze podnosi go o 18%.
- Trzy pułapki zawyżają marżę: usługi wliczone do betonu, średnia z procentów i dostawy bez faktury.
- Firma może zarabiać, a pojedynczy klient przynosić stratę. Marżę trzeba widzieć na kliencie i budowie.
- Zysk na fakturze to jeszcze nie pieniądze. Rentowność czyta się razem z należnościami.
Rachunek na jednym metrze sześciennym
Zacznijmy od przykładu. Liczby są przykładowe, każdy podstawi własne.
- Cena betonu
- 360 zł/m³. Średnia cena netto z faktur, bez usług.
- Surowce
- 250 zł/m³. Cement, kruszywo, domieszki i woda. Sam cement przy 290 kg na metr i cenie 480 zł za tonę to 139 zł.
- Marża na surowcach
- 110 zł/m³, czyli 30,6% ceny.
- Transport
- 45 zł/m³, jeśli dowóz jest w cenie betonu.
- Zostaje
- 65 zł/m³ na koszty stałe i zysk.
Koszty stałe to płace, amortyzacja, utrzymanie węzła i administracja, czyli wydatki, które trzeba ponieść bez względu na to, ile betonu wyjedzie. Jeżeli wynoszą 90 tys. zł miesięcznie, próg rentowności to 90 000 / 65, czyli około 1385 m³ miesięcznie. Poniżej tej ilości betoniarnia dokłada do interesu, a każdy metr powyżej dokłada 65 zł do wyniku.
Ten sam rachunek pokazuje, jak mało trzeba, żeby wynik zniknął:
- Rabat 10 zł na metrze zmniejsza to, co zostaje, z 65 do 55 zł. Próg rentowności rośnie do około 1636 m³ miesięcznie, czyli o 18%.
- Cement droższy o 40 zł na tonie to 11,60 zł na metrze. Skutek jest większy niż przy rabacie 10 zł, tylko nikt go nie podpisywał.
Dlatego pytanie „jaką mamy marżę” to za mało. Trzeba wiedzieć, ile zostaje z metra, ile metrów sprzedajemy i komu.
Skąd wziąć własne liczby
Każdą liczbę z przykładu można odczytać z danych, które betoniarnia już ma:
- cena betonu: faktury sprzedaży, pozycje betonowe bez usług,
- koszt surowców i ilość: dokumenty WZ; w programie Concret Sprzedaż wartość dokumentu WZ to koszt surowców zużytych do tej dostawy,
- transport i pozostałe koszty zewnętrzne: faktury zakupowe, które przychodzą przez KSeF,
- płace i amortyzacja: księgowość.
W module Concret Zarządzanie pierwsze trzy źródła są zestawione na jednym pulpicie. Na zrzucie poniżej przychód z betonu wynosi 12,5 mln zł, koszt surowców dostaw z tych samych faktur 9,03 mln zł, a marża 3,47 mln zł, czyli 27,8%. Faktura jest powiązana z dokumentami WZ, z których powstała, więc przychód i koszt dotyczą tych samych dostaw. Drogę dokumentu WZ do faktury opisujemy we wpisie Od WZ do faktury bez przepisywania.
Drugie zestawienie porównuje całą sprzedaż z fakturami zakupowymi z KSeF. W przykładzie sprzedaż wynosi 13,64 mln zł, a koszty zakupów 9,91 mln zł, w tym surowce 8,34 mln zł i pozostałe koszty 1,57 mln zł. Wynik 3,73 mln zł nie obejmuje płac, amortyzacji ani faktur zagranicznych, więc te pozycje trzeba odjąć na podstawie danych z księgowości. Zestawienie pokazuje też zakupy z danego okresu, a nie zużycie: cement kupiony pod koniec miesiąca zostanie zużyty w następnym. O obsłudze KSeF piszemy we wpisie KSeF w betoniarni.
Trzy pułapki, które zawyżają marżę
Usługi wliczone do betonu. Faktura za beton zawiera zwykle także pompowanie, transport i dopłaty. Przychód z nich jest na fakturze, ale ich kosztu, czyli pracy pompy i operatora, paliwa i kierowcy, nie ma w dokumencie WZ. Na zrzucie poniżej klient kupił za 394 905 zł, z czego beton to 351 323 zł, a reszta to usługi. Koszt surowców wyniósł 256 985 zł, więc marża na betonie to 94 338 zł, czyli 26,9%. Policzona od całej sprzedaży wyniosłaby 34,9%, o 8 punktów procentowych za dużo. Dlatego w module Concret Zarządzanie marża produkcji betonu obejmuje tylko beton, a usługi widać osobno.
Średnia z procentów. Dwie dostawy betonu o koszcie surowców 250 zł/m³: 100 m³ po 330 zł daje marżę 24,2%, a 1 m³ po 450 zł daje 44,4%. Średnia z tych dwóch procentów to 34,3%. Tymczasem obie dostawy razem przyniosły 33 450 zł przy koszcie 25 250 zł, czyli marżę 24,5%. Prosta średnia zawyżyła wynik o prawie 10 punktów procentowych, bo dostawa 1 m³ liczyła się w niej tak samo jak dostawa 100 m³. W systemie Concret podsumowania marży są liczone z sum kwot.
Dostawy bez faktury. Dostawa, która nie trafiła jeszcze na fakturę, to koszt surowców bez przychodu. Jeżeli w zestawieniu za miesiąc koszt obejmuje wszystkie dostawy, a przychód tylko zafakturowane, marża miesiąca wychodzi zaniżona, a następnego zawyżona. W module Concret Zarządzanie marża produkcji betonu zestawia przychód tylko z kosztem dostaw powiązanych z fakturami, a pulpit pokazuje osobno, ile dokumentów WZ czeka na fakturę i jaki jest koszt surowców tych dostaw.
Firma zarabia. A ten klient?
Średnia marża firmy może być dobra, a pojedynczy klient albo budowa przynosić stratę. Najczęstsze powody to cena z umowy zawartej przed podwyżką cementu, rabat przyznany na początek współpracy i nigdy niecofnięty albo jedna klasa betonu sprzedawana zbyt tanio.
Na zrzucie poniżej ten sam klient na tej samej budowie ma na betonie C20/25 na posadzki marżę 29,1%, a na betonie C25/30 S4 XC2 tylko 22,8%. Cena tego betonu dla budowy wynosiła 322 zł, a ręcznie ustalono 311 zł. Przy koszcie surowców 240,20 zł te 11 zł obniża marżę z 25,4% do 22,8%. Taką cenę warto ustalać, widząc koszt, a nie z pamięci.
Zysk na fakturze a pieniądze na koncie
Faktura z dobrą marżą przynosi pieniądze dopiero po zapłacie. Według danych BIG InfoMonitor i BIK zaległe zadłużenie budownictwa sięgnęło na koniec marca 2026 r. niemal 6 mld zł, a zatorów płatniczych doświadcza 97% firm budowlanych. Betoniarnia jest w tym łańcuchu dostawcą: za cement musi zapłacić w terminie, a na swoje pieniądze często czeka.
Klient z wcześniejszego zrzutu ma marżę 26,9% i żadnej zapłaconej faktury spośród czterech widocznych: przy jego nazwie widać 76 391 zł przeterminowanych należności. Rentowność klienta trzeba więc czytać razem z jego płatnościami. W module Concret Zarządzanie klienci z przeterminowanymi należnościami są oznaczeni we wszystkich zestawieniach, a kliknięcie oznaczenia pokazuje historię płatności klienta, terminowość i średnie opóźnienie.
Pięć pytań na comiesięczny przegląd
- Ile metrów sprzedaliśmy i jaki jest nasz próg rentowności?
- Ile zostaje z metra po surowcach i transporcie i jak to się zmieniło wobec poprzedniego miesiąca?
- Którzy klienci i które budowy mają najniższą marżę?
- Ile dostaw czeka na fakturę?
- Którzy klienci z największą sprzedażą mają przeterminowane należności?
Więcej o liczeniu marży, kosztów i należności na stronie Concret Zarządzanie. Pokaz systemu na danych przykładowych można umówić na stronie Kontakt.
Źródła
- Rynek betonu towarowego w Polsce: trwały fundament budownictwa i infrastruktury, spectis.pl
- Wartość rynku betonu towarowego w Polsce to już 9 mld zł, inzynierbudownictwa.pl
- Budownictwo z 6 mld zł długu. Zatory płatnicze dotyczą 97 proc. firm, inzynierbudownictwa.pl